اتیمولوژی ( ریشه شناسی ) واژۀ ایران

در دنیا پیشتر کشور ما یعنی ایران را  به نام پرشیا می شناختند و نام «ایران» برای خارجی ها ناآشنا بود. تنها از سال 1935 میلادی است که بر طبق تقاضای دولت وقت، نام سرزمینی که ما در آن زندگی می کنیم به «ایران» تغییر یافته است.

 در واقع واژه «ایران» به جای واژه پرس ( به زبان فرانسه ) و پرشیا ( به زبان انگلیسی)  که هر دو از «پرسیس» یونانی گرفته شده اند، آمده است.ایران در یک کلام یعنی سرزمین آریایی ها. واژه ایران در زبان فارسی باستان که همان زبان پادشاهان هخامشی و زبان کتیبه های تخت جمشید است به صورت ariya ، در زبان اوستایی که اوستا،کتاب مقدس زرتشتیان بدان نوشته شده به صورت  airya و در زبان فارسی میانه به صورت eran آمده است. واژه eran ترکیبی از er و پسوند an است و به معنای منسوب به قوم er است. بنابراین اران و با تلفظی که ما امروز می گوییم، ایران، یعنی محلی منسوب به نژآد «ایر» یا محل آریاییان. از طرفی به گفته بعضی از محققین «ایر» در لغت به معنی نجیب، فروتن و آزاده است و جمع آن، ایران به معنی فروتنان و آزادگان و نجباست.

 در اوستا هم ایران نام سرزمینی است که مردمی شریف، نجیب، نژاده و اصیل در آن زندگی می کنند. در وندیداد - از بخش های اوستا - از سرزمینی به نام «ایرانویج» نام برده می شود که مرکز اصلی ایرانی ها است. ایرانویچ تغییر یافته واژه «اییرینه وئجه» است. در سانسکریت واژه بیجه به معنی تخم است و از این رو خاورشناسان «اییرینه وئجه» را به معنی «سرزمین تخمه و نژاد آریایی» گرفته اند. در واقع نام سرزمینی است که ایرانیان نخست به آن جا رفتند و از آن جا تدریجاً پیش رفتند و سراسر ایران زمین را گرفتند و بعدها همه ممالکی که در تصرف آنان بود، ایران نامیده شد.

 در اوستا وقتی درباره ایرانویچ سخن می رود، صحبت از سرزمینی است بسیار سرد و شاید به خاطر همین سرماست که ایرانی ها از آن به سمت جنوب کوچ کرده اند. در وندیداد نخستین سرزمین نیکویی که اهورامزدا آفریده به ایرانویچ نسبت داده شده است که رود «ونگوهی داییتی» - که همان «وهرود» است و دانشمندان احتمال می دهند که وهرود، رود جیحون (اکسوس) است - در آن قرار دارد. نام ایرانویچ در اوستا و کتب پهلوی بارها ذکر شده و دانشمندان احتمال می دهند که مکان آن اطراف خوارزم و جیحون باشد. در زمان ساسانیان سرزمین ایران به نام ایرانشهر (Eranshar) و ایرانی به نام ایرانشهری (Eransharik) معروف بودند.

اما آن چه که به نام فلات ایران می شناسیم، منطقه وسیع و بلندتر از مکان های پست اطراف است که در آسیای جنوب غربی شامل قفقاز، ترکستان و افغانستان و ایران کنونی می باشد و قبل از مهاجرت آریاییان به این سرزمین، اقوامی از نژادهای مختلف در آن می زیستند و منطقه ای که امروز ایران نام دارد قسمت هایی از بخش غربی و تا حدی جنوبی فلات ایران است که در حدود 63 درصد تمام آن را شامل می شود.

از:تاریخ ،فرهنگ، زبانhttp://yasersharifi.blogfa.com